ከአዲግራት እስከ ዛላንበሳ፤ ቁርጥራጭ ማስታወሻዎች (ክፍል አንድ)

ከአዲግራት እስከ ዛላንበሳ፤ ቁርጥራጭ ማስታወሻዎች (ክፍል አንድ)

(መሀመድ ሰልማን)

አዲግራት ነው ያለሁት፡፡ 35 ኪሎ ሜትሮችን ወደ ሰሜን ፈቀቅ ብል ኤርትራ ገባሁ ማለት ነው፡፡ ምክንያቱ በማይገባኝ መልኩ ጥሎብኝ አሥመራን እናፍቃታለሁ፡፡ አይቻት ግን አላውቅም፡፡ “የማያውቁት አገር እንዴት ይናፍቃል?!” አትበሉኝ፡፡ ተረቱ የማይሰራበት ጊዜ ካለስ? ናፍቆቴን በከፊል ለማስታገስ ወደ ድንበር መጠጋት አማረኝ፡፡ ወደ ዛላንበሳ፡፡ ያን ከማሳካቴ በፊት አዲግራትን ለአጭር ቀናት መቃኘት ይኖርብኛል፡፡

የማትስቀው የተስፋዬ ካሳ አገር

ስለ አዲግራት “አዲግራት ሳንድስቶን” ከሚለው የሰባተኛ ክፍል የኅብረተሰብ ትምህርት የዘለለ እውቀት እንደሌለኝ እረዳለሁ፡፡ አሁን ያን አነስተኛ እውቀት ከቀሰምኩ ከሁለት አሥርተ ዓመታት በኋላ በዚህች ዝምተኛ ከተማ እገኛለሁ፡፡ የተለየ ስሜት አላደረብኝም፡፡ አዲግራት ምኗ ያስደምማል?

ከጦርነቱ በኋላ አዲግራት ታመመች አሉ፣ ልክ ድሬዳዋ ከባቡሩ መቆም በኋላ እንደሆነችው፡፡ ነግቶ እስኪመሽ ታዛጋለች፡፡ እንደ ጅማ ፍጹም ባታንቀላፋም፤ እንደ አዋሳ ፍጹም ባትነቃም፤ አዲግራት በእኩለቀን እንቅልፍ ሸለብ እያደረገ የሚመልሳት ከተማ ሆነች፡፡ ብዙ የኢትዮጵያ ከተሞች ቢያንስ ሙዚቃ በስማቸው ስለሚዜምላቸው ለጊዜውም ቢሆን ውብ መስለው በሰው አእምሮ የመሳል እድል አግኝተዋል፡፡ በዚህ ረገድ ደሴና ጎንደርን የሚስተካከላቸው የለም፡፡ አዲግራት ግን ለዚህም አልታደለችም፡፡ ሟቹ እያሱ በርሄ አንድ የማስተዛዘኛ ሙዚቃ እንዳዜመላት ሰምቻለሁ፡፡ ከዚያ ውጭ ስለእርሷ ያዜመ ያለም አይመስለኝም፤ ምን ብሎስ ያዜማል?

አዲግራት ዜመኞችን አላፈራችም ማለት ግን አይደለም፡፡ “የሰሜኑ ቴዲ አፍሮ” እየተባለ የሚሞካሸው ሰለሞን ሃይለ ትውልዱ አዲግራት ነው፡፡ ከዓመት በፊት “ቆሪበለኹ” የተሰኘው አልበሙ በመላው ትግራይ ብሔራዊ መዝሙር እስኪመስል ከጫፍ ጫፍ ተደምጦለታል፡፡ የአዲስ አበባ ታክሲዎችም በዚህ ሙዚቃ እንደልብ ትርፍ ሰው ጭነዋል፡፡ አዲግራት ደግሞ የጆሮ ታምቡሯ እስኪበጠስ የልጇን ዜማ ደጋግማ ታስደምጣለች፡፡ ልጅ አይጠገብም! በዋና መንገዷ ዳርቻ የተሰየሙ የሙዚቃና የኤሌክትሮኒክስ ሱቆች የላጤ ልብስ ሳጥን የሚያካክል ድምጽ ማጉያዎችን ከደጃቸው አኑረው ይህንኑ የሰለሞን ሀይለን ጥኡም ሙዚቃ ነጋ ጠባ ለከተማዋ ያስተጋባሉ፡፡

በነገራችሁ ላይ በአዲግራት ቆይታዬ የቴዲ አፍሮ ፖለቲካዊ መልእክት አላቸው የሚባሉ ሙዚቃዎችን እንደልብ ሲደመጡ አስተውያለሁ፡፡ ለምሳሌ በከተማዋ እምብርት የሚገኘው “ኢትዮ ሙዚቃ ቤት” “በ 17 መርፌ በጠቀመው ቁምጣ፣ ለለውጥ ያጎፈረው ዙፋን ላይ ሲወጣ…” የሚለውን ዜማ ከፍ ባለ ድምፅ ደጋግሞ ሲያስደምጥ ለመስማት ችያለሁ፡፡ ከዓመታት በፊት ይመስለኛል ከአዲስ አበባ መቀሌ ስጓዝ በአውቶብስ ውስጥ ይኸው ሙዚቃ በመከፈቱ በተጓዦች መሀል ውዝግብ ተፈጥሮ እንደነበር ትዝ ይለኛል፡፡ በመጨረሻም ሾፌሩ ሙዚቃውን እንዲዘጋው ተገዶ አንደነበረ አስታውሳለሁ፡፡ አሁን ፖለቲካዊ መቻቻል ነግሶ ይሁን የፖለቲካ ግለቱ ተቀዛቀዞ ብቻ ቴዲ አፍሮ በአዲግራት እንደልብ ይፈነጫል፡፡ እርሱ መድረክ ላይ ለመዝፈን ሳንሱር የሚያደርጋቸው ሙዚቃዎች በአዲግራት አደባባይ እንደልብ እንደሚከፈቱ ቴዲን የምታውቁ ሹክ በሉት፡፡

አዲግራት ሙሉ በሙሉ በተራራ መከበቧ፣ ተስማሚ የአየር ንብረት መጎናፀፏ፣ በበለስና ብርቱካን ምርት መታወቋ፣ በክፉ ከመነሳት ያዳኗት ውስን ውበቶች ናቸው፡፡ በተለይ የአዲግራት ጉንዳጉንዱ ብርቱኳን ጣእሙ ዘላለማዊ ነው፡፡ በኢትዮጵያ ትልቁ የመድኀኒት ፋብሪካ የሚባለውና “የትእምእት” (ኤፈርት) እህት ኩባንያ የኾነው “አዲስ መድኀኒት ፋብሪካ” ሌላው የአዲግራት ኩራት ነው፡፡ ሻእቢያ በአየር ሊደበድበው ከአንዴም ሁለቴ ሞክሮ ስቶታል፡፡ ብዙዎቹን የከተማዋን ነዋሪዎች ከሥራ አጥነት የታገደው ይኸው ፋብሪካ ነው፡፡
ወልዋሎ

‘ለአዲሳባ “ሸገር” የሚል የዳቦ ስም ከሰጠን ለአዲግራት ምን እንላለን?’ የሚል የሚኒስትሪ ፈተና ጥያቄ ቢመጣ ስንት ተማሪ እንደሚመልሰው አላውቅም። “ወልዋሎ” ካሉ መልሱን አግኝተውታል፡፡ ይህ ስም በከተማዋ ሁሉም ነገር ላይ ተፅፎ ይታያል፡፡ “ወልዋሎ ፀጉር ቤት”፣”ወልዋሎ እንዳ-ባኒ” (ዳቦ ቤት ማለት ነው)፣ “ወልዋሎ ሙዚቃ ቤት”፣ “ወልዋሎ ጥህሎ ቤት”… “ወልዋሎ ከረንቡላ”…የወልዋሎ ነገር ማቆምያ የለውም፡፡ ከ ወልዋሎ የተረፉት አገልግሎት መስጫዎች ደግሞ “አግኣዚ” በሚል ነው የሚጠሩት፡፡ “አግአዚ” በአዲግራት ከተማ ከትምህርት ቤት እስከ ቡና ቤት ያለ ማንኛውም ድርጅት ሊጠራበት የሚችል ስም ነው፡፡ አግአዚ ቡቲክ፣አግአዚ ኢንተርኔት፣ አግኣዚ ትምህርት ቤት፣አግአዚ መሸታ ቤት…ወዘተ

በከተማዋ የሚገኘው ቁጥር አንድ የምሽት ክለብ “ፍሪ -ዞን” ይባላል፡፡ ለመዲናችን አዲስ አበባ እንኳ የሚመጥን ዘመናዊ ክለብ ነበር፡፡ ሆኖም ክለቡ ከከተማዋ በብዙ እርምጃ በመቅደሙ በገበያ እጦት ተዘግቷል፡፡ የዛሬን አያድርገውና አዲግራት የሞቀች-ያበደች፣ አሸሼ ገዳሜ የሚባልባት ከተማ ነበረች አሉ፡፡ የድንበር ጦርነት ጉሮሮዋን ዘጋው፡፡ ብዙዎቹ ነዋሪዎቿም ተሰደዱ፣ ወደ መቀሌ፣ወደ አዲሳባ፡፡
አዲግራት ንጉራጌ

ጉራጌዎችና አዲግራቶች በኢትዮጵያ የሰሜንና የደቡብ ዋልታ ጫፍ የሚገኙ ሕዝቦች ናቸው፡፡ ሕይወታቸው ግን እንደመገኛቸው አይራራቅም፡፡ “አንድ ትግሬ እሳት የላሰ ነጋዴ ከሆነ ትውልዱ አዲግራት እንደሆነ ትጠረጥራለህ” ሲሉ ነግረውኛል። “በአብዛኛው ግምትህ ልክ ሆኖ ታገኘዋለህ፡፡” እሱ እኮ “ወዲ አዲግራት እዩ” ከተባለ በቢዝነስ እየገሰገሰ እንደሆነ ይገባኻል፡፡ ወልዋሎዎች “የትግሬ ጉራጌዎች” የሚባሉትም ለዚሁ ነው፡፡ አዲሳባ “ሃያ ሁለት” በሚባለው ሰፈር ዞር ዞር ስትል የሚያፈጡብህ ብዙዎቹ መለሎ ሕንፃዎች በትግራይ ተወላጆች የተያዙ ናቸው – ከትግራይም በአዲግራቶች፡፡ የሳትኮን ባለቤት አቶ ሳሙኤል ተኽላይ የአዲግራትን አፈር ፈጭተው ነው ያደጉት፡፡

በቀድሞ ጊዜ ለኤርትራ ንግድ እንቅስቃሴ የደም ዝውውር መሆን የቻሉትም አዲግራቶች ነበሩ ይባላል፡፡ ኤርትራዎች አዲግራቶችን “አጋመ” ይሏቸዋል፡፡ ስድብ መሆኑ ነው አሉ፡፡ አንድን ጉራጌ “ጉራጌ” ብሎ እንደመሳደብ፡፡ አንድ አዲግራታዊ የ“አጋመ ልጅ ነኝ” ሲልህ ግን በታላቅ ኩራት ነው፡፡ በአዲግራት ምድር “አጋመ” የሚለው ቃል የኩራት ምንጭ ነው፡፡ “ጓል አጋሜ” የሚል ጽሑፍ ለጥፈው የሚንቀሳቀሱ ባጃጆችን በከተማዋ በብዛት አይቻለሁ፡፡ “የአጋሜ ልጅ! የአጋመ ቆንጆ!” እንደማለት ነው፡፡
ጉራጌዎችና አዲግራቶችን የሚያመሳስላቸው ጠንካራ የሥራ መንፈስ ብቻ አይደለም፡፡ የመስቀል በዓልም የጋራ በዓላቸው ነው፡፡አዲግራቶች ልክ እንደ ቤተ ጉራጌዎች ከበዓላት ሁሉ ለመስቀል በዓል ልዩ ግምት ይሰጣሉ፡፡ አዲግራቶች ዓመቱን ሙሉ በንግድ እንቅስቃሴ ላይ ታች ሲሉ ይከርሙና ልክ የመስቀል በዓል ሲደርስ ጓዛቸውን ሸክፈው ወደ አገር ቤት-ከአገርቤትም ወደ አዲግራት ያተማሉ፡፡ ይህ የማይዛነፍ ዓመታዊ መርሀ-ግብራቸው ነው፡፡ ባሳለፍነው ዓመት በሺህ የሚቆጠሩ ትግሬዎች በአዲግራት ደማቅ የመስቀል አከባበር ማድረጋቸው በአገሪቱ ቴሌቪዥን ጭምር ተዘግቧል፡፡

የማትስቀው የተስፋዬ ካሳ አገር

አዲግራት ከግዙፍ ፖለቲከኞች ባሻገር የቀድሞውን ኮሞዲያን ተስፋዬ ካሳን እንዳፈራች ሲነገረኝ ለማመን አንገራገርኩ፡፡ ተስፋዬ ካሳ አዲግራት ተወልዶ፣ አዲግራት አድጎ፣ አዲግራት ጨርቆስ ቤተክርስቲያን አገልግሎ ነው ወደ አዲስ አበባ የሄደው፡፡ አዲስ አበባም “ግቢ ገብርኤል ቤተ ክርስትያን” አገልግሏል፡፡ ይህን መረጃ ያገኘሁት ተስፋዬ አብሮ አደጌ ነው ከሚል አንድ የአዲግራት ጎልማሳ ነዋሪ ነው፡፡ ይኸው ነዋሪ የነተስፋዬ ካሳ ቤት “ሜዳ አጋሜ” በሚባለው ገበያ /እዳጋ/ ወዲያ ማዶ ነው ሲል በጥቆማ አሳይቶኛል ፡፡ ከተማዋ ግን የምትስቅ አትመስልም፤ በልጇ ተስፋዬ ካሳ ቀልዶችም ቢሆን፡፡

ሓፊሶሞም

የኤርትራ ጦርነት አዲግራትን ያዳከማት በንግድ ብቻ አይደለም፡፡ ብዙ ልጆቿን ቀርጥፎ በልቶባታል፡፡ ይህ የድንበር ጦርነት ለአዲግራትና አካባቢዋ የዘውትር ጭንቅ የዘውትር ጣር ነበር፡፡ ከጦርነቱ ቀጠና በ35 ኪሎ ሜትር ርቀት ለተገኘቸው አዲግራት እያንዳንዱ ምሽት የጭንቅ ሌት ሆኖ አልፏል፡፡
መንግሥት በአዲግራትና አካባቢዋ የሚገኙ የትግራይ ቀበሌዎችን እያሰሰ፣ ወጣት እያደነ ለጦርነት መልምሏል፤ ለዚያውም በግዳጅ፡፡ በትግራይ በሚገኙ ሁለተኛ ደረጃ ትምህርት ቤቶች ገብቶ ሰፊ የማሳመን ሥራ ሠርቷል፡፡ በየክፍሉ እየዞረ ተማሪዎችን ለውትድርና መዝግቧል፡፡ እንዲያውም አንዳንድ መልማዮች “እናንተ መዋጋት አይጠበቅባችሁም፣ ኮምፒውተር ላይ ቁጭ ብላችሁ ነው የምታዋጉት፤ የተማረ ሰው ስላስፈለገን ነው የምናስቸግራችሁ” እያሉ ያባብሉ ነበር አሉ፡፡

በወቅቱ የ11ኛ ክፍል ተማሪ የነበረ የአዲግራት ወዳጄ እንዳጫወተኝ ከሆነ ይህ ማባበል የኋላ ኋላ ብዙም አዋጪ ሆኖ ስላልተገኘ ወደ ግዳጅ ምልመላ ተገብቷል፡፡ “የአዲሳባ ሕዝብ መጥቶ ሊዋጋላችሁ ትጠብቃላችሁ እንዴ?!” እንባል ነበር ይላል ይኸው ወጣት፡፡ ጦርነቱ እየተራዘመ ሲመጣ ከአንድ ቤተሰብ ቢያንስ አንድ ልጅ መገበር ግዴታ ተደረገ፡፡ ይህን ያላደረጉ ቤተሰቦችም ለእስር ተዳርገዋል፡፡ በድንበር ጦርነቱ ወቅት ጥሩ ገቢ የነበራቸው ወጣቶች ልጆቻቸውን በብዛት ወደ አዲስ አበባ ማሸሽ ችለዋል፡፡ የቀበሌ ሹማምንት ሕዝቡ ልጆቹን ወደ ከተሞች እያሸሸ እንደሆነ በመረዳታቸው በመናኸሪያዎች አካባቢ ጥበቃ እንዲኖር ተደርጎ ነበር፡፡ ቆሸሽ ያለ ልብስ የለበሱ ወጣቶች ከጎዳና ታፍሰዋል፡፡ “ሓፊሶሞም!” ከደርግ መውደቅ በኋላ ዳግም ዝነኛ ቃል ሆነች፡፡

የአዲግራቱ ወዳጄ የዚያን ጊዜ ብዙዎቹ ጓደኞቹ እንዳለቁ ነግሮኛል፤ “የተረፉት ግን አሁን መከላከያ ውስጥ ጥሩ ቦታ ተሰጥቷቸዋል፡፡” ይላል፡፡ ይኸው የአዲግራት ወዳጄ እንዳወራኝ ከጦርነቱ ፍጻሜ በኋላ ለሟች ቤተሰቦች መርዶ ማርዳት ሲጀመር አዲግራትና አጎራባች የገጠር ሰፈሮቿ ወደ ትልቅ ድንኳንነት ተቀየሩ፡፡ በእያንዳንዱ የሰፈር ጎዳና የለቅሶ ድንኳን መትከል ግድ ነበር፡፡ የድንኳን ተራ ያልደረሳቸው ሜዳ ላይ ለቅሶ ለመቀመጥ ተገደዋል፡፡ እስካሁንም ትርጉሙ ላልገባን ጦርነት አዲግራትና ዙርያ ገብ የገጠር ቀበሌዎቿ ከሌሎች ከተሞች በበለጠ ብዙ ዋጋ ከፍለዋል፡፡

ቆንጆዎቹ እናቶች

እንደ አዲግራት ብዙ የኔ ቢጤዎች ያየሁበት ከተማ ትዝ አይለኝም፡፡ ፒያሳ በሚባለው የከተማዋ እንብርት “ወልዋሎ ካፌ” በረንዳ ላይ ተሰይሚያለሁ፡፡ ማኪያቶ ፉት እያልኩ ለአመል ያክል ያያዝኩትን የጉዞ መጽሐፍ እያገላበጥኩ፤ በአንድ ዐይኔ ከተማዋን እታዘባለሁ። ለአንድ ሰዓት ተኩል ያህል በዚህ ሁኔታ ተቀመጥኩ፡፡ በቆይታዬ ምፅዋት የሚጠይቁን ለማኞች ቁጥር በአእምሮዬ ለማስላት ሞከርኩ፡፡ ከሰላሳ ይልቃሉ፡፡ ከእነዚህ መካከል እጅግ የበዙቱ እድሜያቸው የገፉ የትግራይ እናቶች ናቸው፡፡ “ይርደአኹም” የምትለዋን ቁልፍ ቃል ያላወቀ እንግዳ በአያት የኔ ቢጤዎች ያልተቋረጠ ተማፅኖ ስሜቱ ሊረበሽ ይችላል፡፡ መላው ትግራይ እንዲሁ ነው፡፡

በትግራይ ከተሞች በተዘዋወርኩባቸው ግዝያት ሁሉ ቅስም የሚሰብር፣ ስሜት የሚረብሽ ክስተት የሚገጥመኝ ትግራዊ እናቶችን ስመለከት ነው፡፡ በሚሞቀው ፈገግታቸው ውስጥ መከራ ይታያል፡፡ በቆንጆ ፊታቸው ግንባር ላይ ረዥዥም የእድሜ መስመሮች ይጎላሉ፡፡ መስመሮቹ የእድሜ መስመር ብቻ አይመሰሉም፡፡ ዘርፈ ብዙ የዘመናት ችግራቸውን ያሳብቃሉ፡፡ በክልሉ ለዓመታት የተካሄዱ ጦርነቶቹ ልጆቻቸውን፣ ሀብታቸውን፣ ተስፋቸውን ነጥቀዋቸዋል፡፡ ብዙ ጦርነቶች፣ ብዙ የፍትሕ እጦቶች፣ ብዙ ረሀቦች፣ ብዙ በደሎች የማያልቁ የሚመስሉ፣ እስከአሁንም ያላለቁ፡፡

“ወልዋሎ ካፌ” ደጅ ላይ መሰየሜን አትርሱ፡፡ ከለማኞቹ ጎን ለጎን ከዋናው አስፋልት ላይ ጥቂት የአእምሮ ህመምተኞች ይታዩኛል፡፡ እኔ ከተቀመጥኩባት “ወልዋሎ ካፌ” ትይዩ የከተማዋ ዝነኛ “እብድ” በእንጨት የሰራውን የጦር መሳርያ እያቀባበለ በመተኮሰ ራሱን ያዝናናል፡፡ ስለዚህ “እብድ” ብዙ ማወቅ ፈለኩኝ፡፡ ወታደር እንደነበረና በኢትዮ-ኤርትራ ጦርነት መካፈሉ ተነገረኝ፡፡ ከዚያ በላይ ስለሱ የሚያውቅ አላገኘሁም፡፡ ወልዋሎ ካፌን ለመልቀቅ ሂሳብ ስከፍል “እብዱ” የእንጨት ጠመንጃውን ወደ እኔ አቀባብሎ እየተኮሰ ነበር።

ወዲ ገሰሰ

ወዲ ገሰሰ አለማያ ዩኒቨርሲቲ አብሮኝ የተማረ ወጣት ነው፡፡ የአራት ዓመት የዲግሪ ትምህርቱን ለመጨረስ 7 ዓመት ፈጅቶበት ነበር፡፡ዩኒቨርሲቲ እንደገባ የአሉላ አባነጋ የቅርብ ዘመድ እንደሆነ በማስወራቱ ስሙ በዩኒቨርሲቲው ገነነ፡፡ ሁለተኛ ዓመት ስንደርስ ደግሞ “አፄ ዮሃንስ አራተኛ የእናቴ የቅርብ ዘመድ ናቸው” ሲል ዘር ቆጥሮ፣ ፍሬሽማን ላይ የወሰደውን የኢትዮጵያን ታሪክ አጣቅሶ ተሟገተ፡፡ በዚህም የብዙ ተማሪዎች መጠቋቆምያ ለመሆን በቃ፡፡ ከተማሪ ዐይን ለመሰወር ግን ሱስ ውስጥ መደበቅ ነበረበት፡፡ወዲ ገሰሰ በከፍተኛ የጫትና የአደገኛ እፅ ሱስ ከመጠቃቱ በፊት ይፈጥራቸው በነበሩ ቀልዶቹ ይታወቅ ነበር፡፡ በእርሱ ስም የተመዘገበች ቀልድ ዛሬም ድረስ አትረሳም፡፡ ላካፍላችሁ፡፡

በአለማያ ዩኒቨርሲቲ አብዝተው ስለ አሳ ሀብትና ስለ አለማያ ሀይቅ ይጨነቁ የነበሩ ዶክተር ነበሩ፡፡ ዶክተር ብሩክ ይባላሉ፡፡ ሌሊት ሌሊት እየተነሡ በአለማያ ሀይቅ ላይ ምርምር ያደርጉ ነበር፡፡ ዘወትር ለአሳ ሀብት እንደተጨነቁ ነው የኖሩት፡፡ ወዲ ገሰሰ ታድያ አንድ ወቅት ላይ በአገሩ የአዲግራት ልጆች “ፈተና እየደረሰ ነው፤ አጥና፤ ኋላ ይቆጭኻል” የሚል ምክር ሲለገሰው እንዲህ አለ አሉ፡፡ “who cares about the dead fish except Dr. Brook.”

ዶክተር ብሩክ ዛሬ በአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ የድህረ-ምረቃ ፕሮግራም ምክትል ዲን ናቸው፡፡ ወዲ ገሰሰ ግን በአዲግራት ከተማ ቪዲዮ ቤት ቆሞ ፊልም ይተረጉማል፡፡ ዲግሪ ይዘህ እንዴት ይህን ስራ ትሰራለህ አልኩት፡፡ “who cares about the dead fish except Dr. Brook” አለኝ፣ ሲጋራውን ፊቴ ላይ እያቦነነ፡፡ ወዲ ገሰሰ ይህንን አባባሉን እስከዛሬም አልተወውም ማለት ነው፡፡ ወደ “እብደት” ሰፈር እያመራ ለመሆኑ ቅንጣት ታክል አልተጠራጠርኩም፡፡ who cares about….!

የእነ አርከበ ቤት

አዲግራት “ፒያሳ” እያለች የምትጠራው ሰፈሯ በብዙ ለማኞች፣ በብዙ ሙዚቃ ቤቶችና በጥቂት የአእምሮ ህመምተኞች የተሞላ ነው፡፡ በዚህ ሰፈር አንድ ባለአንድ ፎቅ ቀይ ቡኒ ሕንፃ ይታያል፡፡ የቀድሞ የ “አግኣዚ ትምህርት ቤት” ተማሪዎች “አልሙናይ ኅብረት ጽ/ቤት” ነው፡፡ በቀድሞው ዘመን ትግራይ ውስጥ የትምህርት እድል ለማግኘት ሦስት ቦታዎች ብቻ ነበሩ፡፡ አቶ መለስ የተማሩበት የአድዋው ንግሥተ ሳባ፣ እያሱ በርሄ የተማረበት የመቀሌው አፄ ዮሃንስ እና የአዲግራቱ አግኣዚ ናቸው፡፡ የአዲግራቱ “አግኣዚ ትምህርት ቤት” የአሁኖቹን ትላልቅ ባለስልጣናት አስተምሯል፡፡ አቶ ስዩም መስፍን፣ ጄነራል ሀየሎም አርአያ፣ ዶ/ር ቴዎድሮስ አድሀኖም /ያልተረጋገጠ/፣ አቶ ታደሰ ሀይለ፣ አቶ አርከበ አቁባይ ወዘተ የዚሁ ትምህርት ቤት ፍሬዎች ናቸው፡፡

የተወዳጁን የቀድሞ የአዲሳባ ከንቲባ የአርከበ እቁባይን ቤት እናሳይህ ሲሉኝ በዙርያው አርከበ ሱቆች አይጠፉም ብዬ ለራሴ ቀለድኩ፡፡ብዙም አልተሳሳትኩም፡፡ የነአርከበ ቤት በዋናው የአዲግራት መንገድ በስተቀኝ “እስላም መቃብር” ፊት ለፊት ይገኛል፡፡ 500ካሬ ላይ ያረፈ በድንጋይ ርብራብ የታጠረ የገጠር ቤት ነው፡፡ ዙርያውን ተሸንሽኖ ለሱቆች ተከራይቷል፡፡ “ጂኤም ፀጉር ቤት”፣ “ፍሰሀ ክሊኒክ”፣ “ቲዜድ መስታወት ስራ”፣ እና አንድ ስም ያልተሰጠው ፑል ቤት የነአርከበን ቤት ተከራይተው ይነግዱበታል፡፡ የአቶ አርከበ ወንድም እስከ ቅርብ ጊዜ ድረስ ቤቱን ይቆጣጠር እንደነበረ ተነግሮኛል፡፡ አቶ አርከበ ልምድ የቀሰሙት ከቤታቸው ኖሯል፡፡

እንደ መቀሌ ሁሉ በአዲግራትም የአቶ መለስ ምስል ያለበትን ነገር መመልከት ቀላል ነው። ብዙ ነዋሪዎች የርሳቸው ምስል ያለበትን ቲሸርት ለብሰው ይታያሉ፤ ምፅዋት ጠያቂዎችን ጨምሮ፡፡ ባጃጆች ላይ “ረዥም እድሜ ለአቶ መለስ” የሚል ጽሑፍ ተመልክቻለሁ፡፡ ፀጉር ቤት ውስጥ የፀጉር ቁርጥ አይነቶችን በሚያሳዩ ፖስተሮች መሀል የአቶ መለስ ግርማ ሞገስ ያለው ፎቶ ተሰቅሎ አስተውያለሁ፡፡

እነአርከበ ቤት ከፊሉ ለፑል ቤት እንደተከራየ ነግርያችሁ ነበር፡፡ በዚሁ ፑል ቤት ጎራ ብዬ ከአዲግራት ልጆች ጋር ፑል በገጠምኩ ጊዜ ያየሁትም ይህንኑ ነው፡፡ በፑል ቤቱ ግድግዳ ዙርያ ብዙ የምእራቡ አለም የራፕና የሂፕሆፕ ዜመኞች ፎቶ ተለጥፏል፡፡ እነ አር ኬሊ፣ብሪትኒ ስፒርስ፣ 50ሴንት፣ ጂ ዩኒት፣ ጃኔት ጃክሰን፣ ጄኔፈር ሎፔዝ፣ ሻኪራ፣ ቢዮንሴ፣ ጄይዚ ወዘተ ሰውነታቸውን ተገላልጠው የተነሷቸው ባለቀለም ፎቶዎች ተሰቅለዋል፡፡ በእነዚህ መሀል የአቶ መለስ ፎቶ ሰርጎ ገብቷል፡፡ ይህ የአቶ መለስ ፎቶ የሚገኘው “ማርያም ጠብቂኝ” የሚል የቅድስት ማርያም ፎቶ ስር መሆኑ ነገሩን ይበልጥ አስገራሚ ያደርገዋል፡፡ አቶ መለስ ካፖርት ለብሰው ሞባይል እያናገሩ ይታያሉ፡፡ “እመቤቴ ጠብቂልኝ” የሚል ትርጉም እንዲኖረው ተደርጎ የተዘጋጀ ነው? የአቶ መለስን ፎቶ ከቅድስት ማርያም ምስል ስር የማስቀመጡን ነገር ኢንተርኔት ለመጠቀም በገባሁባቸው ሁለት ካፌዎች ውስጥም ተመልክቻለሁ፡፡ የተሰጠኝ ማብራርያ እኔው እንደገመትኩት አይነት ነው፡፡ “እመቤቴ እንድትጠብቅልን ነው” ብላኛለች አንዲት በጽሕፈት ሥራ የምትተዳደር ሴት። ነገሩ ሰምና ወርቅ ይሁን አይሁን ግን ለማረጋገጥ አልችልም።

የሃይማኖቶች ፍቅር

አዲግራት ካቶሊክ ካቴድራል

በኢትዮጵያ በዕድሜ አንጋፋው የካቶሊክ ካቴድራል የሚገኘው በአዲግራት ነው፡፡ ለከተማዋ ግርማ ሞገስ ሆኗታል፡፡ አባ ወልደ ሥላሴ ተስፋዬ ይባላሉ የካቴድራሉ አስተዳዳሪ፡፡ በአክብሮት ተቀብለው አስተናገዱኝ፡፡ ወደ መቅደስ ይዘውኝ ገብተው የሎሬት ሜተር አርቲስት አፈወርቅ ተክሌን ድንቅ ስእል አስጎበኙኝ፡፡ ስእሉ በመቅደሱ የፊት ለፊት ግድግዳ በትልቁ ተዘርግቶ ይታያል፡፡/ፎቶውን ይመልከቱ/ አርቲስት አፈወርቅ ይህንን ስእል የሰራው በ1967 ሲሆን ግማሽ ብር ብቻ ተከፍሎት ቀሪውን በበጎ ፍቃደኝነት ነው የሰራው፡፡

አንጋፋው ካቴድራል በ1947 ነው ግንባታው የተጀመረው፤ የሚገርመው ካቴድራሉ በ1960 ሲመረቅ የእስልምናና የኦርቶዶክስ እምነት ተከታዮች በግ አርደው ደግሰዋል፡፡ ያኔ የተጀመረው የሃይማኖቶቹ ወንድማማችነት ዛሬ አድጎና ተመንድጎ በሚያስገርም ደረጃ ላይ ይገኛል፡፡

አዲግራት ጎልጎታ ቤተ ክርስቲያን (ኦርቶዶክስ)


ለምሳሌ አባ ወልደ ሥላሴ ቢሮ ስትገቡ በወርቃማ ቀለም የተጻፈ የምስክር ወረቀት ታያላችሁ፡፡ “አላሁ አክበር” የሚል ቃል በጉልህ ተጽፎበታል፡፡ ትገረማላችሁ፡፡ የአዲግራት ሙስሊሞች አንዋር መስጊድን ሲገነቡ የካቶሊክ ቤተክርስቲያን የገንዘብ መዋጮ እና ሌሎች ድጋፎችን በማድረጓ የተሰጣት የምስክር ወረቀት ነው፡፡

የአዲግራት አንዋር መስጊድ


አዲግራት የሚገኘውን የጎልጎታ መድኀኔዓለም ኦርቶዶክስ ቤተክርስቲያንን ማን ያሠራው ይመስላችኋል? ከሙስሊምና ከካቶሊክ አማኞች የተውጣጣ ኮሚቴ፡፡ ይህ በዐይኔ ያየሁት ነገር ነው፡፡ “መድኅን ለድኅነት ሕይወት” የተሰኘ ማኅበር በጋራ መሥርተው ይንቀሳቀሳሉ፡፡ አቅም ያጡትን ይደግፋሉ፡፡ ቤተ እምነቶችን ያስገነባሉ፡፡ የተቸገሩ ይጦራሉ፡፡ እኔ በጎበኘኋቻው ጊዜ የደርግ ተጎጂ ቤተሰቦችን በይቅርታው ጉዳይ በማነጋገር ሥራ ተጠምደው ነበር፡፡ አባ ወልደ ሥላሴ ጠረጴዛቸው ላይ አንድ ደብዳቤ አንስተው አሳዩኝ፡፡ ያን ቀን ሙስሊሞች ለምሳ ግበዣ እርሳቸው እንዲገኙላቸው የላኩት ደብዳቤ ነው፡፡

አባ ወልደ ሥላሴ በአዲግራት ካቴድራል ከሎሬት አፈወርቅ ስእል ባሻገር በትንሽ የመስታወት ብልቃጥ የተቀመጠ ነገር አሳዩኝ፡፡ለቤተክርስቲያኑ በረከት ሲባል ከማዘር ቴሬሳ ሰውነት ተወስዶ የተቀመጠ የስጋ ቁራጭ ነበር፡፡ /ፎቶውን ይመልከቱ/ በብዙ ሀገራት ባሉ ካፌድራሎች ይህ የማዘር ቴሬዛ የስጋ ቡራኬ ይገኛል/

ማዘር ቴራዛ

ማዘር ቴሬሳ ሶስት ጊዜ ኢትዮጵያን እንደጎበኙ ተነግሮኛል፡፡ ከዓመት በፊት የመቀሌ ደንቦስኮ የካቶሊክ ማእከልን ስጎበኝ ያገኘኃቸው ህንዳዊት መነኩሲት እንደነገሩኝ ከሆነ ማዘር ቴሬሳ ጋር ሆነው መንግሥቱ ኀ/ማርያምን ጎብኝተውታል፡፡ በሕዝቦቹ ላይ በደል እንዳያደርስ በግልጽ ተማጽነውትም ነበር፡፡ የቅድስት ማርያምን ምስልም በስጦታ መልክ ሲያበረክቱለት “ኀይለማርያም የሚለው የስምህ ትርጉም ‘የማርያም ኃይል’ ማለት ስለሆነ ነው ይህንን የምሰጥህ” ብለውት ነበር፡፡ “መንግሥቱም በስጦታው እጅግ ተደሰተ” ብለውኛል፡፡

አዲግራት መሞካሸት ካለባት በሃይማኖት ተከታዮቿ መልካም የእርስ በርስ ቁርኝት መሆን ይኖርበታል፡፡ ሙስሊሞች ቤተክርስቲያን ሲሰራ እገዛ አድርገዋል፡፡ ካቶሊኮችና ኦርቶዶክሶች የማህሌት ቅዳሴን ተራ በተራ አንዱ የአንደኛው ቤተ መቅደስ በመሄድ ያካሄዳሉ፡፡ መስጊድ በማሰራት ፍቅራቸውን ገልፀዋል፡፡ ይህንንም በአዲግራት ቆይታዬ እውነት መሆኑን አረጋግጫለሁ፡፡
አባ ወልደ ሥላሴን ተሰናብቼ ስወጣ “ኢትዮጵያን ወደፊት የሃይማኖት ግጭት ያሰጋታልን?” ብዬ ጠየቅኳቸው፡፡ እያቅማሙ “ይመስለኛል!” ካሉ በኋላ በዝምታ ተዋጡ፡፡

ወደ ዛላንበሳ

የአዲግራቱ ወያላ “ዛላንበሳ! ዛላንበሳ! አሀደ ሰብ ዛላንበሳ!” እያለ ጮኾ ተጣራ፡፡ ስጠጋው ጊዜ “እተው እተው…ቀልጥፍ” አለኝ፡፡ ተሳፈርኩኝ፡፡ ከአዲግራት ወደ ዛላንበሳ ለመሄድ የ10 ብር ታክሲ መያዝ በቂ ነው፡፡ ሚኒባሱ እኔ ከተቀመጥኩበት የኋላ ወንበር ስር ኩልል ያለ ድምፅ የሚያወጣ ሰፒከር ተገጥሞለታል፡፡ በስፒከሩ ኤርትራዊው አብረሃም አፈወርቂ ለብቻው ነግሶበታል፣ ኢሳያስ አፈወርቂ በአሥመራ ብቻቸውን እንደነገሡት አይነት፡፡ “ሰማይ፣ ፊቅረይ፣ ፊሺክ በሊ፣ ሚስጥር ፊቅሪ፣ ሀደራ፣ ሺኮር ….” የተሰኙትን ዜማዎች እያከታተለ ይጫወታል፡፡

የታክሲው መጋረጃ “ይከፈት-አይከፈት” በሚለው ክርክር ውስጥ ከጎኔ ከተቀመጠው ጎልማሳ ሰው ጋር ተግባባሁ፡፡ በትግርኛ የተጀመረው ትውውቃችን እኔ ቋንቋው ላይ ባሳየሁት መደነቃቀፍ ወደ አማርኛ ተሸጋገረልኝ፡፡ ጎልማሳው ሰው ጥርት ያለ አማርኛ ይናገራል፡፡ በጥያቄ አጣደፍኩት፡፡ በግራና ቀኝ የምናልፋቸውን ተራራዎች እያመለከተ ስምና ውለታቸውን ተረከልኝ፡፡ በክፍሉ ታደሰ “ያ ትውልድ” ቅፆች ብቻ አውቀው የነበረውን የአሲምባ ተራራን በስተቀኛችን በርቀት አመላከተኝ፡፡ የአይጋ ተራራዎችንም እንዲሁ፡፡ ከኤርትራ ጋር ያደረግነውን ውጊያ አነሳሁበት፡፡
“እንደሚባለው ብዙ ሰው ሞቷል እንዴ?” ፈራ ተባ እያልኩ ጠየኩ።

[ቀጣዩን ክፍል ነገ ይጠብቁ]

Twitter Digg Delicious Stumbleupon Technorati Facebook Email

26 Responses to “ከአዲግራት እስከ ዛላንበሳ፤ ቁርጥራጭ ማስታወሻዎች (ክፍል አንድ)”

  1. Impressed as usual. Thanks a lot.

  2. አንተ ልጅ!!!! እይታህ… አገላለጽህ … ዋዛና ቁምነገርህ ሁሉ ይመስጣል:: የነገውን እስካነብ ቸኩያለሁ::
    አላህ ሰላምና ፍቅርን ያብዛልህ!!

  3. Very nice piece!

  4. What a captivating presentation of the town. I feel like I know Adigrat for a long time. You are so talented. Thank you!

  5. Two thumbs up. That was absolutely magnificent piece.
    I appreciate your far sightedness and maturity to tell us all sides of the story. Please keep up your integrity and high degree of professionalism.
    Having said that, we have been told for long time with out break that the Tigreenas were undeniably benefited from Meles regime. But no where was mentioned about this Mambo-jumbo talk that we have been living with.
    where is all that fabrication and outright lies coming from? I was inspired by the story of the Tigray’s destitute and broke citizens.
    The last two decayed we have witnessed the media circus portraying the name of these people in ugliest light possible. But why was all this for? I hope it was meant to attack melse but I tell you this was a wild shot at night.
    On this regard I feel that the psychological damage made to these people was immense though not beyond repaired.
    I am serious. Honestly speaking, what do the Tigray people feel deep inside, when the diaspora media deliberately made them face and run a risk of loosing the trust of the Ethiopian people, where the reality on the ground is different as the writer of this article tries to tell us.
    At this point I wouldn’t want to hazard a guess but this will definitely have a negative connotation to the future Ethiopia we are dreaming to have.
    Once again I was electrified by your piece and eagerly waiting to read part two.
    I hope after reading this article of yours, many will shamelessly confess for undeniable harassment of the Tigray people

    • Easy! you are exposing yourself. LOL
      The story of Adigrat has nothing to do with your conspiracy theory. It is not enough either to refute or confirm whatever people have been saying in the past.

      I didn’t know untill now that Teshome was a common name in Tigray, LOL

  6. መሐመድ፡
    የተዋጣልህ ጸሀፊ መሆንህን በድጋሚ አስመስክረሃል።
    (አላህ) እግዜር ይባርክህ.
    መጽሀፍህን እንጠብቃለን።

  7. This was a very very good piece. Keep it up man! Thank you..it was so much fun to read your writing.

  8. my mom is from this town. But I didn’t know even half of what is written here. Beautiful language usage by the writer.

  9. እጅግ የተዋታልህ ነህ, አገላለጽ በጣም ደስ ይላል ,እባክህ ቀጥል….

  10. መሀመድ ሰልማን,thank u for the article! I was very interested to read it.
    Having said this I must dot down corrections to mistakes I observed in it… I think it is better than saying ”’Who cares about the dead fish Except Dr.Brook’.

    1. It is not good to site two single incidences as comparisons for two periods. I am talking abt Teddy Afro’s ‘Ja _yasteryal’.I know that many people in Tigray do like that music and many more do hate it. This happened in 1997/98 and still the feeling persists. I am among those people who are in between…I hate some verses of it!
    The following verse is the verse I hate most
    ‘’Basra’sebat merfey, beTeQemeuw QumTa
    Le’lewuT yagofereuw, zufan la’y siwoTa
    Endamnaw baleQen, yamnawun ke’QeTa
    Addis nigus enji, lewuT meche meTa
    YiQir belewina, yebedelen weQiseh
    Mihret astemiren, ahnd argen meliseh’’
    —I do beleive in that ‘Success shouldn’t be evaluated by comparing with yesterday’ but if someone tried to(As Teddy did here) I don’t think denying the truth is good!… We should recognize the truth and strive for more!… Inaddition to this,I don’t beleive mercy should be granted for murderers …what is the court for then?
    Except for the above verse,I have a genuine love to that music and that is why I often enjoy listening it!… and I think that is the true with the others who hate that.It is not totally related with ‘mechachel’… or what ever as u said it
    2.I see a mistake in ‘ብዙዎቹን የከተማዋን ነዋሪዎች ከሥራ አጥነት የታገደው ይኸው ፋብሪካ ነው፡፡’… I do agree that this factory has many employees.But it is not in a way to say …’many of the town’s residences’…. compare what is meant saying ‘ብዙዎቹን የከተማዋን ነዋሪዎች’and ‘ብዙ የከተማዋ ነዋሪዎች’ …and u will understand what I wanted to refer to.
    3.It is worth reminding the word ዓጋመ refers to Adigrat and its vicinities and not to Adigrat Only!…
    4. I don’t know why you run to generalizations. …ይህ ስም በከተማዋ ሁሉም ነገር ላይ ተፅፎ ይታያል…….መላው ትግራይ እንዲሁ ነው፡፡.. and ofcourse they are wrong,too.You have exaggerated it a lot.Forexample,In my two months stay in Adigrat recently,I have seen many old beggars (esp women as u said it).This is very uncommen in other towns I came across(Maichew,Shire,Axum).
    5. Hayelom Araya was born in Adi Nebri-ed in western Tigray.He completed high school in Adwa.He didn’t attend school in Agazi and his title which was granted after his death was ‘major general’ and not ‘general’
    6. አዲግራት የሚገኘውን የጎልጎታ መድኀኔዓለም ኦርቶዶክስ ቤተክርስቲያንን ማን ያሠራው ይመስላችኋል? ከሙስሊምና ከካቶሊክ አማኞች የተውጣጣ ኮሚቴ—– How abt the orthodoxians? …Come’n man … The Muslim and Catholic might have actively particpated … but …and as far as to my knowledge, Orthodoxians participate in “መድኅን ለድኅነት ሕይወት” like the others do!
    ***************************’
    I am really impressed on the issue u raised under ‘ሓፊሶሞም’… I think this is my first time to read abt this!… THAT IS VERY TRUE.
    But for your info, it was not only in Adigrat but throughout Tigray that Students of grade 11 and 12 were were obliged to become soldiers the way you described it.I do believe that the young should defend against invaders but … Oh … what happened in Hurso Paracomando training center in the last two weeks of MIAZIA,1991 EC… WHY?… why were they saying እናንተ መዋጋት አይጠበቅባችሁም፣ ኮምፒውተር ላይ ቁጭ ብላችሁ ነው የምታዋጉት፤ የተማረ ሰው ስላስፈለገን ነው የምናስቸግራችሁ…WHY?… Hasen Shifa,Gebru Asrat,Meles Zenawi… even after 12 years we didn’t forget that?!… we are still asking WHY?… It is true we missed many friends of us there.It is not the death that make us crazy all the time…. but the way they went to the war fronts!… But why?
    መሀመድ,thank u for ur article once again and and lemme tell u that I am so eager to see part two!

  11. What a nice story! Selman, keep writing.

  12. Teshome, it is known that most tigrians live under poverty. But those who suck the ppls blood under meles are not more than 5 digit. Dont try to fool youselfs,these all are tigrians

  13. እጅግ በጣም ምርጥ አተራረክ ነው፡፡ አንተ ሰው ስምህ እንኳን ሌላ ነው አእምሮን የማሰገበር አቅምህ ግን የተለየ ነው፡፡ ምናልባት አንተ ተስፋዬ ገብረአብን ነህ ወይስ በሱ የአጻጻፍ ስልት ተጠረተህ ደቀ መዝሙር የሆንክ፡፡ ምናልባትም ሁሉንም ላትሆን ትችላለህ እኔ ግን በጣም ወደድኩልህ፦ የትረካ ስልትህን፡፡

    የአዲግራትን የኖራ ድንጋይ ባስታወስከው አንቀጽ የትምህርት ቤት ቆይታችን አንድ ዘመን ውስጥ እንዳለ ገመትኩ፣ እድሜያችንም እንዲሁ፡፡ አዲግራት በስሟ ትነሽጠኝ ነበር አሁን ደግሞ ከነ ተራሮቿ ባያት የሚል ጉጉትን ለኮስክብኝ፡፡

    በመንገድ እንቅፋት አይንካህ፡፡ መልካም ጉዞ

  14. amazing article ….can’t wait to read the rest it is this kind of journalism that the nation need to alienate the butcher from the spectacular people of tigray

  15. Teshome (#4 commenter)above:
    Let me tell you something. One article doesn’t tell the whole truth even if it is from AddisnegerOnline. Why hide behind Mohamed’s beautiful article to claim that Tigreans have not benefited from the Government of Woyane?
    The allegation (Tigreans are beneficiaries) may or may not be true. But,knowing the fact that EFFORT is Tigrean and a major owner and controller of the country’s wealth, and realizing that almost all Generals and officers in the armed forces are Tigreans and are some of the big real estate developers at the same time, … it would not take much to suspect that the allegation that, “Tigreans have benefited” from this regime’ may indeed be true. Whatever Woyane does, it is not possible to make all Tigreans in the Tigre province of Ethiopia rich. If that was to be true even remotely possible, I would be a number one supporter of Woyane for it would have been on the way of solving our age old problem of poverty in our northern region.
    Let’s just enjoy the article without using it for our dubious purposes.
    Thank you.

  16. You are one of the few people I come here to look up. And I have yet to be disappointed. Berta. Qetilibet. Giffabet.

  17. we don’t forget other Ethiopians who opressed by Agme ,u try to present the building that construct in Addis b/se of their effort those Tigris are corrupted stole from Ethiopian people.one day they return it.
    u mother fuker don’t afraid why don’t write others who suffers with absolute poverty.

  18. Mame you remember me your beautiful articles when we were in campus at ‘A literature night’, it is a talented and independent description go head buddy.

  19. I know the city and the situation in the area very well, I know Abba Weldesilasie too. My highest admiration and respect for the writer. What an honest and professional journalist! You put in words to the readers the whole situation in the area so clear that leaving them with the feeling as if they personally have been there. I cannot wait to read the second part and the situation of Zalambessa. It is my hope, dream and plea (if you are still in the Region) asking you to set your foot into Irob-region (not far from there) and include in your report about them and the situation of these heroic and Ethiopianist people.
    Thank you for your contributions and the sacrifices you are paying. Ethiopia will thank you.

  20. Very good piece. Berta. One important correction/clarification: Dr. Tedros Adhanom was never born or schooled in Adigrat or any where in Tigray (for that matter nowhere in the current Ethiopia).

  21. Semir
    Appreciated for your confession. But Do you know what percentage of that presumed 5 digit comprises of the whole Tigay population? If that plausible guess of your’s is taken into account , it is far less than 3 percent.
    Secondly the segment of the population who clearly benefited from Melse and his cronies regimen doesn’t start and end on the few Tigirains alone. If you deny this fact, I presume you never been in Ethiopia quite for long time.

    Sewnetye

    I doubt that you are even clear to your mind set.
    Look the statement you have made:
    ‘The allegation (Tigreans are beneficiaries) may or may not be true’
    and further down look statement in between the lines.
    From here I can see how you were much bribed by the diaspora out let media that has put Tigray nation squarely in the map of Ethiopia to face and run the risk loosing the trust of the rest of the Ethiopian people. This is actually the unfortunate phenomenon that excluded the Tigriays people to have an active role in the oppositions camp and in deed create a fertile ground for Meles and his cronies regime to exploit us for two decayed and of course another two decayed a head of us in his regime.

  22. My message to the writer is you MAY UPLOAD STORIES THAT WERE PUBLISHED IN ADDIS NEGER…They were awesome…I had them in hard copies back home and I wanna read them again but …we need this way of writing very much…by actually observing what is going on…..Warm wishes…You know what when I get home, one of the things I wanna do is to look for you, sit and chat…

  23. ጎጠኝነት ያልተናወጠው በጤኔኛ አእምሮና በተሞረደ ብእር የተፃፈ ድንቅ ፅሁፍ !

  24. Hey, won’t you visit the Irob Country (Alitena)–Only few miles east of east of Adigrat.
    With hundreds of its citizens abducted by Eritrean regime back in 1998-2000, the small minority Irob) group is still waiting for justice (in vain).

    The EPRDF government refuses to even recognize the issue, let alone advocate for their return.
    hey, the love affair you profess may be skin deep.

  25. Mohammed Selman is as capable writer as is Tesfaye Gebreab but a notorious lier with skill. I do not think he has ever seen Adigrat. All he writes in a beautiful language is from what he heard to and to please the diaspora like Solomon bekele and Elias kifle.

Leave a Reply

You must be logged in to post a comment.